Engelliler İçin Vergi Rehberi: İndirim, Muafiyet ve Avantajlar

Türk vergi mevzuatı, engelli bireylere gelir vergisinden motorlu taşıtlar vergisine, ÖTV'den emlak vergisine uzanan geniş bir yelpazede avantajlar sunuyor. Bu avantajların büyük bölümü farklı kanunlara dağılmış durumda; dolayısıyla her birinden yararlanmak için ayrı başvuru ve belge süreci işletiliyor.

Bu rehber, GİB'in 2026 tarihli Engelliler Vergi Rehberi esas alınarak hazırlanmış ve tüm vergi avantajlarını tek bir sayfada bir araya getiriyor.

Engellilik İndirimi Nedir ve Kimler Yararlanabilir?

Dayanak: Gelir Vergisi Kanunu (GVK) m. 31

Engellilik indirimi, çalışma gücünün belirli bir oranını kaybetmiş bireylerin aylık gelir vergisi matrahından indirim yapılmasını sağlıyor. İndirim, hesaplanan vergiden değil vergi matrahından düşülüyor; bu nedenle sağlanan gerçek vergi avantajı, kişinin tabi olduğu vergi dilimine göre değişiyor.

Kimler Yararlanabilir?

• Engelli ücretliler: Çalışma gücü kaybı tespit edilen çalışanlar
• Bakmakla yükümlü olunan engelli kişisi bulunan ücretliler: Eşi veya çocuğu engelli olan çalışanlar
• Engelli serbest meslek erbabı: Verilen hizmet karşılığı gelir beyan eden engelliler
• Bakmakla yükümlü olunan engelli kişisi bulunan serbest meslek erbabı

2026 Engellilik İndirimi Tutarları

%40'ın altındaki çalışma gücü kaybı engellilik indiriminden yararlanamaz.

Hangi Rapor Geçerli?

Engellilik indiriminden yararlanmak için Merkez Sağlık Kurulunca değerlendirilmiş rapor şart. Engelli kimlik kartı başvurusu veya istihdam amacıyla alınan raporlar, doğrudan kullanılamaz; bu raporların söz konusu kurul tarafından değerlendirilerek onaylanması gerekiyor.

Başvuru Nereye Yapılır?

• Bağlı bulunulan Defterdarlık, vergi dairesi veya malmüdürlüğüne yazılı başvuru
• Dijital Vergi Dairesi üzerinden çevrimiçi başvuru

İtiraz hakkı da mevcut: Derece tespitine itiraz il sağlık müdürlüğü aracılığıyla yapılır; gerektiğinde referans hastaneye sevk edilebilir.

Gümrük Vergisinde Sağlanan Avantaj

Dayanak: 4458 sayılı Gümrük Kanunu

Engelli bireylerin kişisel kullanımı için yurt dışından getirilen engellilere özel araç-gereç ve donanım gümrük vergisinden muaf tutuluyor.

Özel tertibatlı taşıtlarda gümrük muafiyeti: Ortopedik engelli bireylerin ithal edeceği özel tertibatlı araçlar, belirli koşulları karşılaması hâlinde gümrük vergisinden muaf.

Süreç:

• Gümrük müdürlüklerinde komisyon her ay ilk Salı günü toplanır.
• Komisyon kararı 6 ay geçerli.

Devir ve satış kısıtı: Bu muafiyetten yararlanılarak ithal edilen araç veya eşya başka bir engelli kişiye devredilebilir; engelli olmayan kişiye satışta ise erken satış hâlinde muaf tutulan gümrük vergisi geri alınabilir.

Yurt İçi Taşıt Alımında Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) Avantajı

Dayanak: 4760 sayılı ÖTV Kanunu m. 7/2

Engelli bireylerin taşıt alımında ödenen ÖTV, engellilik oranı ve taşıtın özelliğine göre tamamen kaldırılabiliyor.

2026 Koşulları

%90 ve üzeri engel oranı:

• Herhangi bir taşıt tipinde (özel tertibat şartı yok) ÖTV muafiyeti uygulanır
• Aracı engelli kişinin bizzat kullanması zorunlu değil; sürücü belgesi şartı yok

%90'ın altı / Özel tertibatlı araç zorunluluğu:

• Sağlık kurulu raporunda "hareket ettirici aksamda özel tertibatlı araç kullanması gerekir" ibaresi bulunmalı
• Araçta özel tertibat mevcut olmalı
• Hak sahibi aracı kendisi kullanmalı ve sürücü belgesinde ilgili özel tertibat kodu yer almalı

%40 ve üzeri ortopedik engelliler (2026 düzenlemesi):

• Sürücü belgesi alamayan ortopedik engelliler, belirli koşullarla 10 yılda bir defaya mahsus olmak üzere ÖTV muafiyetinden yararlanabiliyor

2026 Fiyat Sınırı

Vergiler dahil satış bedeli 2.873.900 TL'nin altında olmalı. Bu sınırı aşan araçlarda muafiyet uygulanmıyor.

Süre ve Devir Kuralları

• Muafiyetten yeni bir araç alımı için en az 10 yıl geçmesi gerekiyor (27 Aralık 2024 sonrası alımlarda)
• 27 Aralık 2024 öncesi alımlarda 5 yıl kuralı uygulanıyor
• Araç, ilk alımdan 5 yıl sonra ÖTV ödenmeden satılabilir
• 5 yıl dolmadan satılırsa başlangıçta ödenmeyen ÖTV geri istenebilir
• %90 ve üzeri engellilerin aracı, hak sahibi adına tescilli kalmak şartıyla birinci derece yakınları kullanabilir

Katma Değer Vergisi (KDV) Avantajı

Dayanak: 3065 sayılı KDVK m. 17

Engellilere yönelik KDV avantajı esas olarak engellilere özel üretilmiş araç-gereç ve donanımları kapsıyor:

• Tekerlekli sandalye
• Protez ve ortez
• Görme engellilere yönelik özel araç-gereç
• İşitme engellilere yönelik cihazlar
• Engellilere özel üretilmiş diğer yardımcı araçlar

Önemli not: Engelli taşıt alımında genel bir KDV istisnası uygulanmıyor. ÖTV muafiyetinden yararlanıldığında KDV, ÖTV hariç satış bedeli üzerinden hesaplanmaya devam ediyor.

Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) Avantajı

Dayanak: 197 sayılı MTV Kanunu m. 4

Engelliler adına kayıtlı taşıtlar, belirli koşulları karşıladığında motorlu taşıtlar vergisinden muaf tutuluyor.

Kimler yararlanabilir:

• Engellilik oranı belirli eşiği aşan bireyler; özellikle %90 ve üzeri engelliler
• ÖTV muafiyetinden yararlanarak alınan taşıtlar
• Engellilik oranı daha düşük olmakla birlikte özel tertibatlı taşıt kullananlar

Dikkat: MTV istisnası, taşıtın engelli adına tescilli olmasına bağlı. Taşıt başka bir kişi adına tescil edilirse muafiyet uygulanmaz.

Emlak Vergisinde Sağlanan Avantaj

Dayanak: 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu m. 8

Engelli bireyler, tek meskenleri için sıfır bina vergisi oranı uygulamasından yararlanabiliyor.

Koşullar

Hak kime aittir: Muafiyet, taşınmazın maliki olan engelli kişiye aittir. Malik engelli değilse, çocuğu veya eşi engelli olsa dahi uygulama yapılmıyor.

Başvuru

• Konutun bağlı olduğu belediyeye başvuru
• Engelli kimlik kartı veya sağlık kurulu raporu ibrazı gerekiyor
• Muafiyet kendiliğinden uygulanmıyor; bildirim zorunlu

Geçmişe dönük iade: Şartları taşıdığınız hâlde ödeme yaptıysanız belediyeye yazılı düzeltme talebi yapılabilir. Uygulamada son 5 yıllık dönem talep edilebiliyor.

Başvuru Sürecine İlişkin Genel Notlar

Her vergi avantajı için ayrı başvuru süreci işletiliyor. Bir avantaj için alınan rapor veya onay diğerini otomatik sağlamıyor.

Süreli rapor takibi: Geçerlilik süresi olan raporlarda süre bitiminden önce yenileme yapılmazsa kolaylık sona erer. Bu nedenle raporların geçerlilik tarihlerinin takip edilmesi kritik.

Durumun bildirilmesi: İkinci konut edinmek, taşıtı satmak, adresi değiştirmek gibi gelişmeler ilgili kuruma bildirilmeli. Bildirim yapılmadan şartlar kaybedilirse ceza ve gecikme faizi gündeme gelebilir.

Yıllık gözden geçirme önerisi: Rapor geçerliliği, bordro ve beyanname uygulaması, taşıt ve emlak kayıtları her yıl başında gözden geçirilmeli.

Özet Tablo İncelemesi

Faturaport ile Vergi Süreçlerinizi Düzenli Tutun

Vergi avantajlarından eksiksiz yararlanmak, kayıtların düzenli ve belgelerin zamanında tutulmasına bağlı. Faturaport, GİB onaylı e-fatura ve e-arşiv fatura altyapısını cari hesap ve belge yönetimiyle birleştirerek mali verilerinizi düzenli tutar. Mali müşavirinizle otomatik veri paylaşımı sayesinde beyanname ve bildirim süreçleriniz sorunsuz ilerler.

• GİB onaylı e-fatura ve e-arşiv fatura
• Cari hesap ve ödeme takibi
• Mali müşavir veri paylaşımı
• Luca, Zirve, Orka ve Dia entegrasyonu

14 gün ücretsiz deneyin, 30 gün iade garantisiyle risksiz başlayın.

Sıkça Sorulan Sorular

Engellilik derecesi değişirse indirim tutarı da değişir mi?

Evet. Yeni derece tespitinin ardından güncellenen tutar bir sonraki başvurudan itibaren uygulanır. Derecenin düşmesi hâlinde kazanılmış haklar korunmaz; yeni tutara göre işlem yapılır.

Bakmakla yükümlü olunan engelli çocuğu için hem anne hem baba ayrı ayrı indirimden yararlanabilir mi?

Hayır. Aynı engelli kişi için yalnızca bir hak sahibi engellilik indiriminden yararlanabilir.

ÖTV muafiyetiyle alınan araç beş yıl içinde hasar görürse ve değiştirilmesi gerekirse ne olur?

Hasar veya çalınma gibi zorunlu hâllerde, kalan süre için yeni araç alımında muafiyetten yararlanılıp yararlanılamayacağı GİB'in özelge ve tebliğlerine göre değerlendiriliyor. İşlem öncesinde vergi dairesinden yazılı görüş alınması öneriliyor.

Emlak vergisi muafiyeti için engel oranının kaç olması gerekiyor?

Herhangi bir engel oranında uygulanıyor; yüzde sınırı yok. Tek mesken, 200 m² altı ve daimi oturma koşulları sağlandığında yüzde sıfır oran talep edilebilir.

Engellilere yönelik vergi bilgisi için en güncel kaynak nereye ulaşabilirim?

GİB'in yayımladığı yıllık Engelliler Vergi Rehberi (en güncel yayın: Eylül 2026) ve VİMER 189 hattı, mevzuat değişikliklerini takip etmek için güvenilir kaynaklardır.

Sonuç

Engellilere yönelik vergi avantajları birbiriyle bağlantılı ama ayrı başvuru gerektiren beş farklı alanda karşımıza çıkıyor: gelir vergisi engellilik indirimi, gümrük muafiyeti, ÖTV muafiyeti, KDV istisnası, MTV muafiyeti ve emlak vergisi sıfır oranı. Her birinin koşulları ve süreçleri farklı; tek bir belgeden veya onaydan diğerine geçiş otomatik gerçekleşmiyor.

Hakları kaybetmemek için rapor geçerlilik sürelerini takip etmek, şart değişikliklerini zamanında bildirmek ve yıllık gözden geçirme yapmak büyük önem taşıyor.